ทำความรู้จักโรคซึมเศร้า

โรคซึมเศร้านำมาซึ่งการทำให้ผู้ป่วยมีอาการทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจ และความคิด โดยอาการกลุ่มนี้จะมีผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตในประจำวันอย่างมาก อย่างเช่น รับประทานอาหารได้ลดลง ไม่อยากอาหารนอนไม่หลับ หมดกำลังใจ หดหู่ มีความรู้สึกว่าตนเองไร้ความสุขกับชีวิต วิตกกังวลตลอด แล้วก็ที่สำคัญเป็นผู้ป่วยจะไม่สามารถรับมือกับปัญหาต่างๆที่จะต้องเผชิญได้พอเพียง

ชนิดของโรคซึมเศร้า

โรคซึมเศร้าแบ่งได้ 3 ประเภท ซึ่งแต่ละประเภทมีรายละเอียดที่แตกต่างกันไปดังนี้

1. Major Depression (โรคซึมเศร้าแบบร้ายแรง)

โรคซึมเศร้าประเภทนี้เกิดขึ้นเมื่อสภาวะซึมเศร้ารบกวนความสบายใจในชีวิต การทำงาน การเรียน การนอนหลับ นิสัยการกิน แล้วก็อารมณ์สุนทรีย์ ต่อเนื่องกันขั้นต่ำ 2 อาทิตย์ บางบุคคลอาจออกอาการของสภาวะซึมเศร้าแค่เพียงหนึ่งอย่างก็ได้ ซึ่งอาการจะเกิดขึ้นเป็นครั้งๆแล้วหายไป แต่ว่าก็สามารถเป็นได้บ่อยมากเหมือนกัน 

2. Dysthymia หรือ Persistent Depressive Disorder (โรคซึมเศร้าเรื้อรัง)

เป็นโรคซึมเศร้าแบบเรื้อรังที่มีลักษณะอาการทางอารมณ์ไม่ร้ายแรงนัก แต่ว่าจะเป็นไปโดยตลอดอย่างต่ำ 2 ปี แล้วก็มีลักษณะต่อแต่นี้ไปอย่างต่ำ 2 อาการร่วมด้วย 

• รับประทานอาหารได้ลดน้อยลงหรือเพิ่มมากขึ้น 
• นอนไม่หลับหรือนอนมากเกินความจำเป็น 
• เมื่อยล้า ไม่มีแรง 
• มีความรู้สึกว่าค่าในตัวเองต่ำ 
• ไม่มีสมาธิ หรือตัดสินใจอะไรได้ยากขึ้น 
• รู้สึกห่อเหี่ยว ตามเกณฑ์การวินิจฉัยจากคู่มือการวินิจฉัยความแตกต่างจากปกติทางจิตที่ทำโดยสมาคมจิตเวชศาสตร์สหรัฐอเมริกา (DSM-V)
• ในบางช่วงเวลาของภาวะซึมเศร้าจำพวกนี้ผู้ป่วยอาจมีภาวะ Major depression ร่วมด้วย ซึ่งจะก่อกวนการดำเนินชีวิตประจำวัน ทั้งมีผลต่อคุณภาพในการทำงานของผู้ป่วยและก็ทำให้เกิดความรู้สึกห่วยได้

3. Bipolar หรือ Manic-depressive Illness (โรคซึมเศร้าอารมณ์สองขั้ว)

ผู้มีสภาวะซึมเศร้าบางบุคคลอาจมีอาการผิดปกติแบบอารมณ์สองขั้ว (Bipolar disorder) ร่วมด้วย โรคซึมเศร้าประเภทนี้จะมีผลให้ผู้ป่วยมีการเปลี่ยนทางด้านอารมณ์ โดยมีอารมณ์แปรปรวนรุนแรงสลับไปมาระหว่างอารมณ์ดีไม่ปกติ (Mania) ที่เป็นช่วงๆอารมณ์สนุกสนานคึกคักเกินเหตุ ชอบบ่นกว่าที่เคยเป็น กระฉับกระเฉงกว่าธรรมดา มีพลังงานในร่างกายเหลือเฟือ กับช่วงสภาวะซึมเศร้า (Depression) ซึ่งส่วนใหญ่จะมีลักษณะอย่างค่อยๆเป็น ค่อยๆไป แต่ว่าในบางบุคคลก็อาจเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ในตอนอารมณ์เบิกบานไม่ดีเหมือนปกตินั้น อาการที่เกิดขึ้นอาจมีผลต่อความคิดรวมทั้งการตัดสินใจของผู้ป่วย และอาจทำให้ผู้ป่วยมีความประพฤติหลงผิดแม้ผู้ป่วยในสภาวะนี้ไม่ได้รับการดูแลรักษาจะก่อให้เปลี่ยนเป็นโรคจิตเภทได้

ประเภทของสภาวะซึมเศร้าอื่นๆที่ได้การยอมรับด้านการแพทย์ มีดังนี้

1. Postpartum Depression (โรคซึมเศร้าหลังคลอดลูก) หลังคลอดบุตร แม่บางบุคคลอาจมีอาการซึมเศร้าที่รุนแรงและก็ใช้เวลานานกว่าจะกลับมาปกติ สภาวะซึมเศร้าที่คุณแม่มือใหม่มักพบเจอหลังคลอดนี้จะเรียกว่า "Baby blues"
2. Seasonal Affective Disorder หรือ SAD (โรคซึมเศร้าตามฤดูกาล) เป็นสภาวะซึมเศร้าในฤดูหนาว หรือบางทีก็กำเนิดในฤดูใบไม้ร่วง เป็นโรคซึมเศร้าที่เกี่ยวกับอากาศที่มีแสงแดดน้อยรวมทั้งหนาวเย็น พบได้ทั่วไปในประเทศแถบหนาว จึงไม่ค่อยเป็นที่รู้จักดีในไทยนัก
3. Premenstrual Dysphoric Disorder (โรคซึมเศร้าก่อนมีรอบเดือน) เป็นอาการซึมเศร้าที่เกิดขึ้นโดยประมาณหนึ่งสัปดาห์ก่อนและหลังช่วงมีเมนส์ของผู้หญิง
4. Psychotic Depression (โรคซึมเศร้าโรคจิต) เป็นสภาวะซึมเศร้าร้ายแรงที่เกิดกับผู้ป่วยโรคจิตเวชอื่นๆโดยมักกำเนิดพร้อมอาการทางใจ ได้แก่ เห็นภาพหลอกตาและภาพหลอน ได้ยินเสียงที่ไม่มีอยู่จริง เป็นต้น